Makina ve Elektrik Mühendisleri Odaları tarafından düzenlenen Asansör Sempozyumu 2008 ve INELEX 2008, 6. Asansör Teknolojileri Fuarı açılışında asansör sektörü ve konunun uzmanları buluştu.
Sempozyum ve Fuarın açılış törenine, TMMOB Başkanı Mehmet Soğancı, Makina Mühendisleri Odası Başkanı Emin Koramaz, Elektrik Mühedisleri Odası Başkanı Musa Çeçen, EFOR Fuarcılık Genel Müdürü Nuray Eyigele, Karşıyaka Belediye Başkanı Cevat Durak, EAYSAD Başkanı Oğuz Yanık, MMO İzmir Şube Başkanı Mehmet Özsakarya, EMO İzmir Şube Başkanı Sedat Gülşen ve İTO Başkanvekili Akın Kazançoğlu katıldılar.
Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Sedat Gülşen, "Asansör sempozyumunda, hızlı kentleşme ve buna bağlı dikey yapılaşma sonucu günlük hayatımızın vazgeçilmez unsurları haline gelen asansör ve yürüyen merdivenleri üç gün boyunca teknik ve idari yönlerden irdeleyeceğiz. Asansör ve yürüyen merdiven sektörü, gelişmelere ayak uydurabilmek için bilimsel ve teknolojik değişimleri yakından izlemek ve uygulamak zorunda. Ayrıca sektörde üretilen ürün ve hizmetlerin kalitesinin arttırılması için nitelikli personele ihtiyaç bulunmaktadır. Hem verimliliğin arttırılması, hem de teknolojilerin uygulanması ve gelişimi için sektörde mühendis istihdamı büyük önem taşımaktadır." dedi.
Gülşen, "Sempozyum kapsamında 34 bildiri ve 3 poster bildirinin sunulacağını, Yunanistan ve Almanyadan katılan uzmanların yeni yöntemler hakkında bilgi vereceklerini, kentte "Engelsiz Yaşam"ı sağlamak amacıyla yapılabileceklerin araştırıldığı bir çalıştayda engellilerin kentten kaynaklanan sorunlarına çözüm önerileri aranacağını söyledi.
Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Özsakarya ise uzmanlık alanlarında "birlikte üretmenin" gerekliliğine sonuna kadar inandıklarını belirterek şunları söyledi;
"Asansörler konusunda Elektrik Mühendisleri Odası ile birlikte 1996 yılında ilk kez İzmirde başlattığımız ortak çalışmalar, yerel yöneticilerimizin olumlu yaklaşımlarıyla yaşama geçmiştir. İzmirde Asansör Periyodik Kontrol çalışmaları kapsamında 12 yıldır kentimizdeki 15 bine yakın asansörün sürekli denetimi sağlanmıştır. Bu çalışmalar hem Asansör Yönetmeliğinin yaşama geçirilmesinde hem de kentimizdeki asansörlerin daha güvenli olmasını sağlamak açısından ülkemize örnek olmuştur. Her yıl yenilediğimiz protokollerle İzmirde mevcut asansörlerin iyileştirilmesine ve güvenlik şartlarının yükseltilmesine çok önemli katkıda bulunmaktayız.
Bu süreçlerde, asansör bakımcı firmaların denetimsizliği ve bilgisizliğinin yol açtığı hatalar ve kayıplar en önemli sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Odalarımız, piyasayı denetleyerek vatandaşlarımızın haklarını koruyacak, kaliteli işletme ve bakım hizmeti almalarını sağlayacak bir "Asansör İşletme Tesis ve Bakım Yönetmeliğinin" acilen çıkarılmasını ve uygulamaya konulmasını talep etmektedir. Yıllardır gerekliliğini önemle vurguladığımız bu konuya bu ortak platformda bir kez daha ilgililerin dikkatini çekmek istiyorum.
Makina Mühendisleri Odası Başkanı Emin Koramaz ise; Asansör ve yürüyen merdiven sektöründe standartlara uygun güvenli üretim yapılması, haksız rekabet koşullarının önüne geçilmesi, piyasa gözetimi ve denetimi çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yürütülmesi, asansörlerin tesisinden sonraki işletme ve bakım süreçlerinin mühendislik eksenli olarak düzenlenmesi ve kullanıcılara güvenli asansörlerin sunulabilmesi için etkin çalışmalar ve koordinasyon zeminleri yaratılması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi;
"İnsan sağlığı ve can güvenliğini doğrudan etkileyen ürün grupları içerisinde yer alması nedeniyle asansörler, imalat ve satış aşamalarında zorunlu standartlar kapsamına alınmış ve riskli ürün grubu listesinde yer alarak, CE işareti standardına tabi tutulmuştur. Bilindiği gibi ilgili AB Teknik Mevzuatı gereği, ilgili ürünlere Türkiyede de CE işaretlemesi zorunlu hale getirilmiş, ancak yerli onaylanmış kuruluşumuzun olmaması nedeniyle üreticilerimiz uygunluk değerlendirme faaliyetlerini çok yüksek bedellerde AB test ve belgelendirme kuruluşlarına yaptırmak zorunda kalmakta ve bu alandaki mühendislik hizmetleri yurt dışından satın alınmaktadır. Ülkemizde 150 bine yakın CE işareti olmayan asansörün bulunması ve yaklaşık 10 milyon insanın her gün bu asansörleri kullanması konunun ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.
Bu nedenle başlattığımız Onaylanmış Kuruluş olma süreci başarıyla tamamlanmıştır. Odamızın, merkezi İzmirde bulunan Asansör Kontrol Merkezi 2006 yılında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı adına Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından yapılan denetimi başarı ile tamamlamıştır. Bakanlığın Odamızın Onaylanmış Kuruluş olarak atanması için AB Komisyonuna yaptığı başvuru da onaylanmış ve Odamızın Onaylanmış Kuruluş olarak atandığı 20 Şubatta Avrupa Birliği NANDO bilgi sisteminde duyurulmuştur. Bu kapsamda "TMMOB Makina Mühendisleri Odası Asansör Kontrol Merkezinin Onaylanmış Kuruluş Olarak Görevlendirilmesi Sözleşmesi", Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Odamız arasında 1 Nisan 2008 tarihinde imzalanmış, ilgili Tebliğ ise 6 Mayıs 2008 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
MMO Asansör Kontrol Merkezi; Asansör AT Tip İncelemesi, Asansör Son Muayene, Birim Doğrulaması ve Tam Kalite Güvence Modülleri kapsamında üretimden bakımına dek CE işaretlemesi yapmak üzere Avrupa Birliği ülkelerinde ve Türkiyede Onaylanmış Kuruluş olarak atanmış; Modül B, F, G kapsamında ise Türkiyedeki ilk ve tek yerli Onaylanmış Kuruluş olmuştur.
Odamız, ülkemiz üreticilerinin yerli onaylanmış kuruluşlarla çalışma taleplerine asansör alanında yanıt verecek olmaktan dolayı mutluluk duymaktadır. Bu gelişme, bizlerin bilimsel mühendislik kriterlerine dayalı olarak ülke ve toplum çıkarları lehine çalışma ve denetim anlayışımızın uluslararası ölçekte de tanınırlığı ve geçerliliğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilmeli ve asansörlerle ilgili diğer çalışma konularımızda özellikle de "Asansör İşletme Tesis ve Bakım Yönetmeliğinin" ivedilikle çıkarılmasında gözetilmelidir."
Koramaz, MMOnun yaptığı asansör kontrollerinin 2007 yılı itibarıyla yalnızca 17 ilde 27 belediye sınırlarında yapılıyor olmasının, "kontrollerin sınırlılığını ve bir mevzuat düzenlemesi ile yaygınlaştırılması gerektiğini de göstermektedir" dedi.
EFOR Fuarcılık Yönetim Kurulu Başkanı Nuray Eyigele ise asansör sektörünü 6. kez biraraya getirmenin mutluluğunu yaşadıklarını vurgulayarak, yerli imalatın geldiği noktayı gösteren fuarın bu yıl Rusyadan, Kazaksitandan, Azerbaycan ve İrandan ilgi gördüğü ve katılım aldığını söyledi. 2006 yılında 83 olan katılımcı sayısını bu yıl 102ye ulaştırdıklarını belirten Eyigele, EMO ve MMOnun Fuara paralel olarak düzenledikleri sempozyumun etkinliği sektör için daha önemli hale getirdiğini ve zenginleştirdiğini söyledi.
Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Musa çeçen ise özetle şunları söyledi;
"Asansör sektöründe gelişmelerin sürdürülebilmesi, bu alanın "mühendislik alanı" olarak düzenlenmesi ile olanaklıdır. Mesleki gelişmeleri izleyebilen, yardımcı teknik personelden kol gücü ile çalışan personele kadar gelişen teknolojinin uygulanması için yönlendirme ve iç eğitimleri sürdürebilen bir sektörden söz ediyoruz. Birçok mesleki alan gibi ülkemizde mühendislik alanı; uzunca bir zamandan bu yana yaşanan olumsuzluklardan büyük ölçüde etkilenmektedir. Ülkeyi yönetenlerin mühendislik mesleğine bakışında problemler bulunmaktadır. Bunun son örneğini bu günlerde yaşıyoruz. TMMOBye gönderilen 5 Mayıs 2008 tarihli Bayındırlık Bakanının bizzat imzaladığı yazı ilginç ifadeler içermektedir.
Bayındırlık Bakanlığı söz konusu yazısında; meslek odalarına kayıtlı üyelerimizin ürettiği hizmetlerin mesleki denetimine karşı çıkmaktadır. "bazı idarelerce" projelerin incelenmesi, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin onaylanması aşamasında, ilgili meslek odasından o iş için sicil durum belgesi istenmemesi üzerine durum yargıya intikal ettirilmiştir.
Ayrıca son günlerde enerji alanında ilginç gelişmeler yaşanıyor. Hükümet 4628 sayılı yasada değişiklik hazırlığında. Komisyonlarda görüşülmeye başlanan yasa değişikliği ile ilgili EMOnun görüşlerini kamuoyu ve TBMMde grubu bulunan siyasal partilere de sunduk.
Enerji dağıtım tesislerinin özelleştirilmesi öncesinde yapılan bu çalışmalar son derece kritiktir. 2004 Yılında AB müktesebatı içinde yer alan DUY; 2006 yılı 1 Temmuzunda yaşanan 13 ildeki arıza sonucunda yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. DUY öncesi doğalgaz girdisi yüzünden santrallarını çalıştırmayan özel şirketler şimdilerde ses çıkarmıyorlar. DUY ile karlarını üst boyutlarda realize edenler pek mutlu. Artık enerji alanında kar realizasyonu sağlanmışken daha da geliştirmek için iktidara yapılan arz güvenliği destekli baskılar sonuç vermiş görünmektedir. Bu durumda kaybeden hep halkımız, esnafımız ve üreten kesim olmaktadır. "
TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Soğancı ise konuşmasında özetle şunları söyledi:
Ülkemizde asansörlerin projelendirilmesi, montajı ve bakımı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 20.12.1995 tarih ve 22499 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Asansör Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktaydı. Bu yönetmelik yerine, anılan Bakanlık tarafından AB uyum sürecinde 15.02.2003 tarih ve 25021 sayılı Resmi Gazetede yeni bir Asansör Yönetmeliği yayınlanmıştır. Bu Yönetmelik, yayın tarihinden itibaren 18 ay sonra yani 15.08.2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Halen yürürlükte bulunan 95/16/AT sayılı Yönetmelikte Asansör imalat, montaj ve bakım süreçlerinde çalışan mühendislere yönelik açık bir düzenleme bulunmamaktadır. 1995 tarihli yönetmelikte asansör imalat, montaj ve bakım firmalarının bir elektrik ve bir makina mühendisi istihdam etmesi ve bu firmaların Elektrik ve Makina Mühendisleri Odalarından Büro Tescil Belgesi alması zorunlu tutulmuşken, yürürlükteki Yönetmelikte bu konular boşlukta bırakılmıştır. Yeni Yönetmelikte asansör avan ve uygulama projelerinin elektrik ve makina mühendislerince çizileceği ve bu projelerin Belediye ve Valiliklerce asansörlere işletme ruhsatı verilmesi aşamasında isteneceği belirtilmekte, ancak imalat, montaj ve bakım firmalarının mühendis istihdamı konusunda herhangi bir açıklık getirilmemektedir.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından 95/16/AT yönetmeliğinde bir revizyon yapılacağına ve yönetmeliğin yanı sıra asansör uygulamaları konusunda ulusal düzenlemelerimizi belirleyecek Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği ismi ile bir yönetmelik daha hazırlanacağı, asansör uygulamalarında görev alan mühendislerin, Odaların ve diğer ilgili kurumların görev, yetki ve sorumluluklarının hazırlanacak yeni düzenlemelerde açıklığa kavuşturulacağı bildirilmiştir. Bu doğrultuda çalışmalar sürdürülmektedir.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 13.07.2004 tarih ve 25521sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak kurulan Asansör Teknik Komitesi (ASTEK), söz konusu yönetmeliklere ilişkin çalışmalar yürütmektedir. MMO ve EMO bu Komitenin üyesidir. ASTEKte söz konusu düzenlemelere ilişkin iki ayrı alt çalışma grubu oluşturulmuştur. MMO ve Elektrik Mühendisleri Odası bu iki çalışma grubunda temsilci bulundurmakta ve çalışmalara aktif olarak katılmaktadır. 95/16/AT Direktifinin Türkçeye revize edilmesi alt çalışma grubu çalışmaları, büyük ölçüde tamamlanmış ve Direktif Türkçeye birebir tercüme edilmiştir fakat, ulusal bir mevzuat olan ve tüm AB ülkelerinde benzerleri bulunan Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği konusunda ortak bir görüşe ulaşılamamıştır.
Bazı çevreler olaya ticari boyutta yaklaşmakta, asansör firmalarında mühendis çalıştırılmasına ve Mühendis Odalarının mesleki denetim süreçlerinde yer almasına şiddetle karşı çıkmaktadırlar. Hatta yürürlülükteki Yönetmeliğin avan ve tatbikat projeleri ile ilgili hükümleri iptal edilmek istenmekte, yapının bir parçası olan ve yanlış uygulamaların sonuçlarını insan yaşamıyla ödediğimiz asansör tesisleri yapı denetim süreçlerinden kaçırılmaya çalışılmakta, işletme ruhsatı aşamasında sadece firmanın düzenleyeceği AT uygunluk beyanının yeterli sayılması istenmektedir.
Bilim, mühendis ve kamu denetimini dışlayan böylesi bir düzenleme, asansörler konusunda denetim eksikliğinden kaynaklı can ve mal kayıplarını, standart dışı uygulamaları daha da arttıracağı gibi ulusal asansör sanayimizi de baltalayacak, sektörde hizmet veren binlerce mühendis işinden olacaktır. Buna izin verilmemelidir.
ASTEK tarafından yapılan görevlendirme uyarınca MMO ve EMOnun birlikte hazırladığı ve Bakanlığın onayına sunduğu "Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği Taslağı" değerlendirilerek ivedilikle mevzuata yansıtılmalıdır.
Ülkemizde bina asansörlerinin uygulama projelerine uygun olarak yapılmasını denetleme ve yapı kullanım izinlerini verme yetkisi, yürürlükteki yasalarla yapı denetim kuruluşlarına, yerel yönetimlere ve mücavir alan sınırları dışında valiliklere verilmiştir. Ancak bu süreçlerde meslek odalarının dışlanması nedeniyle, bütünlüklü bir denetim yapılamamaktadır. Bunun bedelini asansör kazaları şeklindeki sonuçlarda yaşamaktayız. Binalarda asansörlerin bilimsel teknik esaslara, sağlık kurallarına uygun olarak yapılması amacıyla, yerel ve merkezi yönetimler ile meslek odalarının koordinasyon içerisinde çalışabilmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. İmar Yasası ve Yapı Denetim Yasası yeniden düzenlenmelidir."
