TMMOB BURSA İL KOORDİNASYON KURULU
BASIN AÇIKLAMASI
Son günlerde, elektriğe, doğalgaza ve en son da akaryakıt ürünlerine ardarda zamlar yapıldı. Kışa gireceğimiz önümüzdeki günlerde, dövizin ani yükselmesi ile bu zamları; yeni elektrik ve doğalgaz zamlarının takip edeceği kesin. Öncelikle ülkemizin elektrik enerjisindeki kurulu gücünü inceleyelim.
1- ELEKTRİK ÜRETİMİ

Grafikten de görüldüğü gibi; her yıl Türkiye`nin elektrik enerjisi ihtiyacı ve kurulu gücü artmaktadır ve son 30 yılda 6 kattan fazla artmıştır. Önümüzdeki yıllarda elektrikli otomobil kullanımının artacağını düşündüğümüzde, elektrik enerjisi ihtiyacımız daha da çok artacaktır.
| Kurulu Güç MW (Lsız dahil) | % | |
| İTHAL KAYNAKLI |
|
|
| DOĞALGAZ | 25.531 | 25,85% |
| İTHAL KÖMÜR | 8.994 | 9,10% |
| FUELOİL | 252 | 0,26% |
| NAFTA | 1 | 0,00% |
| LNG | 2 | 0,00% |
| MOTORİN | 1 | 0,00% |
|
| 34.780 | 35,21% |
|
|
|
|
| YEREL KAYNAKLI |
|
|
| LİNYİT | 10.120 | 10,25% |
| TAŞKÖMÜRÜ | 811 | 0,82% |
| ASFALTİT | 405 | 0,41% |
| BARAJLI HES | 23.278 | 23,57% |
| AKARSU HES | 8.163 | 8,26% |
| RÜZGAR | 10.168 | 10,29% |
| GÜNEŞ | 7.534 | 7,63% |
| JEOTERMAL | 1.650 | 1,67% |
| BİYOKÜTLE | 1.496 | 1,51% |
| ATIK ISI | 374 | 0,38% |
|
| 63.998 | 64,79% |
|
|
|
|
| TOPLAM | 98.779 |
|
Elektrik enerjisi üretiminin %35,21 ithal kaynaklıdır. Bunun yanı sıra üretimin neredeyse %70`i döviz endekslidir ve dövizin artması maliyetleri direkt olarak etkilemektedir. Döviz karşısında ezilen Türk Lirası etkisini hemen elektrik faturalarında artış olarak göstermektedir.
2- TARİFELER
Elektrik faturalarını bir nebze de olsa düşürmek bizim ellimizde.
Tüketiciler isterlerse kullanım durumuna göre tarife değişikliği yapılabilir. Tek zamanlı ve 3 zamanlı tarife modelleri bulunmaktadır. Aboneler hiçbir müracaatta bulunmazlar ise tek zamanlı tarife uygulanır. Tek zamanlı tarife modeli; günün her saatinde aynı birim fiyat üzerinden elektrik enerjisini tüketme anlamına gelmektedir. 3 zamanlı tarifede ise gün üç zaman dilimine bölünmektedir. Bunu aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.
- Gündüz (06:00-17:00) Birim fiyat tek zamanlı tarifeye çok yakın 11 saat süreyle en uzun zaman aralığıdır. Meskenler için üç zamanlı tarifenin gündüz birim fiyatı, tek zamanlı tarifedeki birim fiyatla neredeyse aynıdır.
- Puant (17:00-22:00) Elektrik talebinin en yüksek olduğu bu zaman aralığında birim fiyat da yükselir. Meskenler için puant birim fiyatı, tek zamanlı tarifenin birim fiyatından %47 daha pahalıdır.
- Gece (22:00-06:00) En düşük birim fiyata sahip zaman aralığıdır. Meskenler için gece birim fiyatı, tek zamanlı tarifenin birim fiyatından %36 daha ucuzdur.
Abonelerin elektrik tüketimleri en çok gece saat diliminde ise veya kullanım alışkanlıklarını bu saat dilimine kaydırabiliyorlarsa 3 zamanlı tarife modelini seçmeleri daha düşük birim fiyattan elektrik enerjisi kullanmalarına neden olacaktır. Böylelikle daha düşük elektrik faturası ile karşılaşacaklardır.

Peki hangi tarifeyi seçmeliyiz?
Hangi elektrik tarifesinin daha avantajlı olduğu tüketicinin kullanım alışkanlıklarına bağlıdır. Bunu anlamanın en kolay yolu elektrik faturasındaki tüketim bölümünü incelemektir. Elektrik faturasında hangi saat aralığında, kaç kWh elektrik tükettiğinizi görebilirsiniz. Bu gösterim tarife farkı olmaksızın tüm faturalarda yer alır; resimdeki örnek, tek zamanlı tarife kullanıcısına aittir. Örnekten abonenin en fazla tüketimini gündüz saatlerinde yapıldığı kolaylıkla anlaşılır.
3- ELEKTRİK ZAMLARI
Ülkemiz 2021 yılının ikinci yarısına %15 elektrik ve %12 doğalgaz zammıyla girmiştir. Elektrik fiyatlarında bu yıl içerisinde toplamda %29 artış yapılarak özellikle dar gelirli yurttaşlar başta olmak üzere tüm ülke insanının cebine yakıcı bir etki yaratmıştır.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu`nun (EPDK) Resmi Gazete`de yayımlanan tarife tablolarına göre, bir evdeki asgari tüketim üzerinden 4 kişilik bir ailenin 230 kilovatsaat (kWh) elektrik harcadığı öngörüldüğünde, "Bir ailenin 2020 için, yıllık elektrik faturası ortalaması ay bazında 235.88 TL iken, 1 Temmuz 2021 itibariyle aynı ailenin aylık elektrik fatura ortalaması 271.22 TL`ye çıktı. Yani ortalama 35 TL zam gördü. Ne yazık ki geçim bu kadar zor iken özellikle asgari ücretle geçimini sağlayan bir ailede maaşın %13`u elektrik faturasına gidiyor.
Tüm bunlar yetmezmiş gibi; BOTAŞ, artan maliyetleri gerekçe göstererek 1 Kasım 2021 tarihinde doğalgaza sanayi için %48,40 , elektrik üretim santralleri için ise %48,82 oranında zam yaptı. Doğalgaza yapılan bu zam, elektrik takas fiyatını etkileyecek ve üretim maliyetlerini arttıracaktır. Bu da elektrik faturalarına tekrar artış olarak yansıyacaktır.
Elektrik, üretimde kullanılan temel bir girdi olduğundan tüm sektörleri direkt etkilediği gibi, ürün ve hizmetlerin fiyatına artırıcı bir etkisi bulunmaktadır. Çözüm olarak yıllardır söylediğimiz gibi, "Özelleştirme ve kar esaslı piyasa politikaları terk edilmeli, ülkemiz kaynakları kamu yararı temelinde en iyi şekilde değerlendirilmelidir.
Hem iklim krizi hem de ekonomik kriz, yenilenebilir enerji kaynaklarında alım garantilerinin yeniden gözden geçirilmesini kaçınılmaz kılıyor. Daha az fosil yakıt tüketilmesini sağlayacak yatırımlar ülkemizin ekonomisini toparlayacak ve en önemlisi vatandaşımızın cebini yakmayacaktır.
Elektrik sektöründe; üretim, dağıtım ve perakende satış faaliyetleri özel şirketlerin eline ve insafına terk edilmesi sonucunda içinde olduğumuz durum ortadayken, bir de kamu kurumu olan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.`nin (TEİAŞ) özelleştirilmesinin konuşulması bile elektrik arz güvenliğimizin riske sokulması demektir.
Şimdi Elektrik Mühendisleri Odası`nın yıllardır söylediği gibi, enerjinin tek elden ve kamusal olarak yürütülmesi gerçeği ile yüzleşme zamanıdır. Artık başarısızlığı herkes tarafından görülen özelleştirme politikalarına son verilmelidir. Kamusal planlama anlayışı ile bütüncül bir kamulaştırma yapmanın zamanı da gelmiştir.
4-ELEKTRİK FATURALARI ÜZERİNDEKİ YÜK KALDIRILMALI
| Mesken | 01.01.2018 | 01.01.2019 | 01.01.2020 | 01.01.2021 | 01.04.2021 | 01.07.2021 | Artış Oranı |
| Tüketim (kWh) | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
|
| Enerji Bedeli (kr/kWh) | 23,0927 | 27,9098 | 34,3800 | 39,7629 | 39,6717 | 47,4253 | %105,37 |
| Dağıtım Bedeli (kr/kWh) | 13,0444 | 15,4089 | 23,0585 | 24,6441 | 24,7423 | 26,5120 | %103,24 |
| Nihai Bedel (kr/kWh) | 36,1371 | 43,3187 | 57,4385 | 64,4070 | 64,4140 | 73,9373 | %104,60 |
| Enerji Tutarı (TL) | 0,23 | 0,28 | 0,34 | 0,40 | 0,40 | 0,47 |
|
| Dağıtım Tutarı (TL) | 0,13 | 0,15 | 0,23 | 0,25 | 0,25 | 0,27 |
|
| Nihai Tutar (TL) | 0,36 | 0,43 | 0,57 | 0,64 | 0,64 | 0,74 |
|
| %1 Enerji Fonu (TL) | 0,00 | 0,00 | 0,01 | 0,01 | 0,01 | 0,00 |
|
| %2 TRT Payı (TL) | 0,01 | 0,01 | 0,01 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
|
| %5 Belediye Tüketim Vergisi (TL) | 0,02 | 0,02 | 0,03 | 0,03 | 0,03 | 0,02 |
|
| KDV Matrahı |